اتیکت
راهنمای اتیکت به روایت علی شریعتی مقدم
مجموعه‌ای آموزشی از اصول رفتار حرفه‌ای و احترام متقابل در موقعیت‌های مختف و ارتباطات
اتیکت (Etiquette) واژه‌ای انگلیسی است که در اصل از زبان فرانسه وارد انگلیسی شده است. این واژه در فرانسه‌ی کهن به شکل Estiquette به کار می‌رفته است.
معنی اتیکت در ابتدا به «آداب و رسومی که در همراهی با دیگران باید مورد توجه قرار بگیرند» محدود بوده است. به همین علت هنوز هم معمولاً از اصطلاح آداب معاشرت برای ترجمهٔ اتیکت در فارسی استفاده می‌شود.
بسیاری از عصیان‌های روزانه و حوادث غم‌انگیزی که در جامعه رخ می‌دهد و حتی حرکت به سوی جامعه‌ای عصبی، الزاماً به دلیل مشکلات کلان اقتصادی و سیاسی نیست؛ بلکه در بسیاری از موارد به دلیل عدم رعایت نکات اخلاقی است؛ نکاتی که رعایت نکردن آن‌ها باعث ایجاد تنش و عصبانیت در میان ما و اطرافیانمان می‌شود.
برای رعایت اتیکت، لازم است یک فرض اصلی در مدل ذهنی ما وجود داشته باشد:
وجود دیگران را به رسمیت بشناسیم و جایی بیشتر از آنچه حق ماست را در محیط خود ـ خانه، محل کار، جامعه و حتی جهان ـ اشغال نکنیم.
فهرست مطالب
تاریخچه اتیکت
اهمیت و ضرورت اتیکت
آداب تلفن زدن
آداب میهمانی
آداب غذا خوردن
آداب کلی و اساسی
تاریخچــه
توصیه‌نامه‌های رفتاری و پندهایی درباره‌ی آداب و سلوک صحیح، از دوران باستان و پادشاهان ایرانی و مصری و متفکرانی چون کنفوسیوس، تا بعدها در دربارهای فرانسه و انگلیس، همواره رواج داشته است.
اما نقطه‌ی عطف در شکل‌گیری مفهوم مدرن اتیکت، چاپ کتاب «اتیکت» در سال ۱۹۲۲ میلادی توسط خانم امیلی پُست (Emily Post) بود.
نسخه‌ی ابتدایی این کتاب تنها شامل نکاتی از زندگی روزمره، مانند مراسم غسل تعمید، عروسی و مراسم ختم می‌شد.
از آن روز تاکنون، ویرایش‌های متعددی از این کتاب منتشر شده است و این اثر همچنان به عنوان مرجعی برای قواعد اتیکت در مناسبات اجتماعی شناخته می‌شود.
اهمیت و ضرورت اتیکت
- ایجاد امنیت فردی: دانستن رفتار مناسب در موقعیت‌های گوناگون، برای ما امنیت‌خاطر درونی به همراه می‌آورد و خطرات محیطی را کاهش می‌دهد.
- مراقبت و حمایت از احساسات دیگران: اتیکت مستلزم توجه به آسایش و آرامش دیگران است. باید مراقب احساسات آن‌ها بود و دقت کرد که حضور ما، فضا را برایشان تنگ و طاقت‌فرسا نکند.
- شفاف‌سازی ارتباطات: اتیکت با از میان برداشتن موانع و نشان دادن نوعی «آمادگی اجتماعی»، کیفیت ارتباطات را بهبود می‌بخشد.
- ارتقای جایگاه کاری: آشنایی با نکات اتیکت باعث می‌شود در محیط کار، فردی توانا، حرفه‌ای و باهوش شناخته شوید.
- ایجاد تأثیر اولیه مطلوب: به‌طور معمول ۵ تا ۷ ثانیه اول ملاقات با افراد بسیار مهم است. تأثیر اولیه‌ای که شما در ذهن مخاطب می‌گذارید، حتی پس از رفتن شما باقی می‌ماند و اتیکت می‌تواند این تأثیر را خوشایند کند.
اتیکت فقط مخصوص قشر مرفه یا طبقه‌ای خاص نیست.
ممکن است در ابتدا چنین به نظر برسد که اصولاً اتیکت برای اقشار و طبقات پایین جامعه کاربرد چندانی ندارد و تنها به درد ثروتمندان و مرفهان می‌خورد؛ اما واقعیت این است که اتیکت برای همهٔ طبقات جامعه مفید است، هرچند کاربرد آن در هر طبقه ممکن است شکل متفاوتی داشته باشد.
در طبقات بالای اجتماعی، اتیکت نوعی پرستیژ و تشخص را تداعی می‌کند. اما در طبقات و لایه‌های پایین اجتماع، اتیکت می‌تواند یکی از مهم‌ترین ابزارهای رشد باشد؛ ابزاری که فرد را در مسیر پیشرفت، برقراری ارتباط مؤثر و بهبود جایگاه اجتماعی یاری می‌کند.
آداب تلفن زدن
• از محیطی ساکت تماس بگیرید. صداهای پس‌زمینه مانند رستوران شلوغ، تردد خودروها یا صدای باد داخل ماشین، شنیدن شما را برای طرف مقابل دشوار می‌کند. اگر صدا بد است، پیشنهاد دهید که خودتان دوباره تماس بگیرید.
• تماس‌های بی‌نتیجه را کم کنید. در مکان‌هایی با آنتن‌دهی ضعیف یا هنگام ورود به تونل تماس نگیرید. صبر کنید تا در شرایطی باشید که مکالمه بدون قطع شدن انجام شود.
• در ابتدای تماس خودتان را معرفی کنید؛ حتی هنگام مکالمه با نزدیکان. اگر شخص دیگری گوشی را برداشت، کوتاه و مؤدبانه بگویید: «سلام، من … هستم، ممکنه با … صحبت کنم؟»
• قبل از شروع بحث، بپرسید: «می‌تونی صحبت کنی؟» این جمله نشان‌دهنده‌ی احترام به زمان طرف مقابل است.
• اگر مجبور به گذاشتن پیغام هستید، پیغامی کوتاه و ضروری بگذارید و از پیام‌های طولانی و پیچیده پرهیز کنید.
• همیشه واضح و شمرده صحبت کنید.
• با صدای بلند و آزاردهنده صحبت نکنید.
• مثبت و خوشبین باشید تا طرف مقابل احساس خوبی از مکالمه بگیرد.
• محترمانه صحبت کنید؛ از زبان عامیانه یا نامناسب استفاده نکنید.
• هنگام مکالمه چیزی نخورید یا ننوشید.
• با دقت به صحبت‌های طرف مقابل گوش دهید.
• از عنوان مناسب (خانم، آقا، دکتر و…) استفاده کنید.
• صبور باشید.
• متمرکز باشید و به مکالمه توجه کامل داشته باشید.
• قبل از قرار دادن تماس روی حالت انتظار (Hold)، حتماً اجازه بگیرید.
آداب میهمانی
• با دهان پُر صحبت نکنید.
• هنگام جویدن، دهان خود را باز نگذارید.
• آرنج خود را روی میز قرار ندهید.
• از پاک کردن بینی در هنگام غذا خوردن یا پشت میز خودداری کنید.
• با تلفن همراه خود بازی نکنید و پیام ندهید، آن را کنار بگذارید تا تمرکز و احترام جمع حفظ شود.
چه‌زمانی‌می‌توانیم‌غذای‌خود‌را‌بخوریم؟
در مهمانی‌های کوچک یا میزهای دو تا چهار نفره در رستوران، زمانی باید خوردن غذا را آغاز کنید که همه افراد پشت میز نشسته باشند و آمادگی شروع غذا را داشته باشند.
اما در مهمانی‌های بزرگ‌تر یا جلسات کاری، لازم است صبر کنید تا پیشخدمت غذا را برای تمام مهمان‌ها سرو کند؛ سپس همگی می‌توانند خوردن را شروع کنند.
آداب غذا خوردن
• زمانی که سر میز غذا می‌نشینید، قبل از هرکاری باید دستمال سفره را روی پای خود قرار دهید.
• حواستان باشد دستمال سفره خود را روی هوا مثل پرچم نچرخانید. دستمال سفره معمولا روی بشقاب اصلی، زیر چنگال سمت چپ یا در برخی رستوران‌ها بصورت تزیین شده داخل بشقاب یا لیوان قرار می‌گیرد.
• اگر در رستوران‌های مجلل هستید باید صبر کنید تا گارسون غذا را برایتان سرو کند.
• قبل از چشیدن غذا و صرف لقمه اول، هرگز نباید به غذا نمک یا فلفل اضافه کرد. این عمل بی‌احترامی به میزبان و آشپز است و این پیام را به میزبان می‌دهد که من به شما اعتماد ندارم که میزان ادویه غذای شما متناسب با ذائقه من هست یا نیست.
• سر سفره غذا بهتر است از دیگران بخواهید نمکدان، آب و … را به شما بدهند تا مجبور نباشید دست و بازویتان را جلوی صورت و بینی اطرافیانتان دراز کنید.
• زمانی که موقتاً میز را ترک می‌کنید و به دستشویی می‌روید، دستمال سفره را روی صندلی بگذارید؛ در این زمان نباید آن را روی میز قرار دهید.
• در پایان غذا، دستمال را از وسط جمع کنید و روی میز، در سمت چپ بشقاب خود قرار دهید. در رستوران‌های مجلل، با این کار گارسون‌ها و پیشخدمت‌ها متوجه پایان غذای شما می‌شوند.
چگونه یک چنگال را درست در دستان خود بگیریم؟
برای استفاده از کارد و چنگال، می‌توانید از دو روش استفاده کنید:
• Continental Style
• American Style
سبک Continental روشی راحت و ساده برای استفاده از کارد و چنگال است. با این سبک به‌راحتی می‌توانید اغلب غذاهای مختلف را میل کنید.
در این روش، چنگال را در دست چپ بگیرید به‌صورتی که پنجه‌های آن رو به پایین باشد. انگشت اشاره شما روی قسمت بالایی چنگال قرار می‌گیرد.
کارد یا قاشق را در دست راست بگیرید؛ به‌صورتی که لبه‌ی تیز کارد رو به پایین باشد و انگشت اشاره شما در طول پهنای بالای کارد قرار گیرد.
از چنگال خود برای باز کردن و خوردن غذا استفاده کنید.
در رستوران‌های بین‌المللی و لوکس، از قاشق تنها برای خوردن سوپ، دسر و… استفاده می‌شود. اغلب غذاها با کارد و چنگال مخصوص خود خورده می‌شوند.
چیدمان‌میز‌غذا
در رستوران‌ها و میهمانی‌های لوکس معمولاً چند نوع کارد و چنگال چیده می‌شود و هرکدام کاربرد مشخصی دارند. چنگال‌ها در سمت چپ و کاردها و قاشق‌ها در سمت راست بشقاب قرار می‌گیرند. همیشه از بیرونی‌ترین کارد و چنگال برای شروع استفاده می‌شود و نزدیک‌ترین‌ها به بشقاب برای غذای اصلی هستند. چنگال سالاد در انتهایی‌ترین بخش سمت چپ قرار دارد. لیوان‌ها در سمت راست، بالای کاردها چیده می‌شوند و لیوان آب معمولاً بالای کارد اصلی قرار می‌گیرد. بشقاب نان یا سالاد نیز بالای چنگال‌ها در سمت چپ قرار می‌گیرد. قاشق سوپ که گرد و بزرگ است در سمت راست گذاشته می‌شود و برای خوردن سوپ باید قاشق را از بالای سطح آن وارد کنید. در هنگام خوردن سوپ نباید فوت کنید یا صدا ایجاد کنید و برای پاک کردن لب‌ها باید دستمال را به آرامی روی دهان بزنید.
اگر وسط غذای خود می‌خواهید میز را ترک کنید و
به دستشویی بروید، باید کارد و چنگال خود را وسط
بشقابتان به صورت ضربدری روی هم بگذارید تا
پیشخدمت متوجه شود که شما غذای خود را تمام
نکرده‌اید. با این کار بشقاب شما را جمع نمی‌کند.
